Balakanda Sarga 38 – bālakāṇḍa aṣṭatriṁśaḥ sargaḥ
|| sagaraputrajanma ||
tāṁ kathāṁ kauśikō rāmē nivēdya madhurākṣaram |
punarēvāparaṁ vākyaṁ kākutsthamidamabravīt || 1 ||
ayōdhyādhipatiḥ śūraḥ pūrvamāsīnnarādhipaḥ |
sagarō nāma dharmātmā prajākāmaḥ sa cāprajāḥ || 2 ||
vaidarbhaduhitā rāma kēśinī nāma nāmataḥ |
jyēṣṭhā sagarapatnī sā dharmiṣṭhā satyavādinī || 3 ||
ariṣṭanēmiduhitā rūpēṇāpratimā bhuvi |
dvitīyā sagarasyāsītpatnī sumatisañjñitā || 4 ||
tābhyāṁ saha tadā rājā patnībhyāṁ taptavāṁstapaḥ |
himavantaṁ samāsādya bhr̥guprasravaṇē girau || 5 ||
atha varṣaśatē pūrṇē tapasā:’:’rādhitō muniḥ |
sagarāya varaṁ prādādbhr̥guḥ satyavatāṁ varaḥ || 6 ||
apatyalābhaḥ sumahānbhaviṣyati tavānagha |
kīrtiṁ cāpratimāṁ lōkē prāpsyasē puruṣarṣabha || 7 ||
ēkā janayitā tāta putraṁ vaṁśakaraṁ tava |
ṣaṣṭiṁ putrasahasrāṇi aparā janayiṣyati || 8 ||
bhāṣamāṇaṁ mahātmānaṁ rājaputryau prasādya tam |
ūcatuḥ paramaprītē kr̥tāñjalipuṭē tadā || 9 ||
ēkaḥ kasyāḥ sutō brahmankā bahūnjanayiṣyati |
śrōtumicchāvahē brahmansatyamastu vacastava || 10 ||
tayōstadvacanaṁ śrutvā bhr̥guḥ paramadhārmikaḥ |
uvāca paramāṁ vāṇīṁ svacchandō:’tra vidhīyatām || 11 ||
ēkō vaṁśakarō vā:’stu bahavō vā mahābalāḥ |
kīrtimantō mahōtsāhāḥ kā vā kaṁ varamicchati || 12 ||
munēstu vacanaṁ śrutvā kēśinī raghunandana |
putraṁ vaṁśakaraṁ rāma jagrāha nr̥pasannidhau || 13 ||
ṣaṣṭiṁ putrasahasrāṇi suparṇabhaginī tadā |
mahōtsāhānkīrtimatō jagrāha sumatiḥ sutān || 14 ||
pradakṣiṇamr̥ṣiṁ kr̥tvā śirasā:’bhipraṇamya ca |
jagāma svapuraṁ rājā sabhāryō raghunandana || 15 ||
atha kālē gatē tasmin jyēṣṭhā putraṁ vyajāyata |
asamañja iti khyātaṁ kēśinī sagarātmajam || 16 ||
sumatistu naravyāghra garbhatumbaṁ vyajāyata |
ṣaṣṭiḥ putrāḥ sahasrāṇi tumbabhēdādvinissr̥tāḥ || 17 ||
ghr̥tapūrṇēṣu kumbhēṣu dhātryastānsamavardhayan |
kālēna mahatā sarvē yauvanaṁ pratipēdirē || 18 ||
atha dīrghēṇa kālēna rūpayauvanaśālinaḥ |
ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi sagarasyābhavaṁstadā || 19 ||
sa ca jyēṣṭhō naraśrēṣṭhaḥ sagarasyātmasambhavaḥ |
bālāngr̥hītvā tu jalē sarayvā raghunandana || 20 ||
prakṣipya prahasannityaṁ majjatastānnirīkṣya vai |
ēvaṁ pāpasamācāraḥ sajjanapratibādhakaḥ || 21 ||
paurāṇāmahitē yuktaḥ putrō nirvāsitaḥ purāt |
tasya putrōṁśumānnāma asamañjasya vīryavān || 22 ||
sammataḥ sarvalōkasya sarvasyāpi priyaṁ vadaḥ |
tataḥ kālēna mahatā matiḥ samabhijāyata |
sagarasya naraśrēṣṭha yajēyamiti niścitā || 23 ||
sa kr̥tvā niścayaṁ rāma sōpādhyāyagaṇastadā |
yajñakarmaṇi vēdajñō yaṣṭuṁ samupacakramē || 24 ||
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē aṣṭatriṁśaḥ sargaḥ || 38 ||
